Analizando os datos facilitados polos libros parroquiais desta freguesía atopamos, alomenos, cinco fases constructivas e de ornato retablístico, para a súa igrexa parroquial. Unha primeira etapa, indocumentada, configura un edificio medieval, do que na igrexa actual se conserva un Agnus Dei. Documentalmente consta que no ano 1600 se fai un retablo para esta igrexa, tomando como modelo o próximo da parroquia San Cibrán de Rouzós, retablo que será pintado no 1605 polo importante pintor, de orixe portuguesa e veciño da cidade de Ourense, Froitoso Manuel.
Nestas datas o territorio desta freguesía é lugar importante, xa que por aquí pasaba o Camiño de Santiago, que nos deixou como lembranza a Ponte de Sobreira, conservada na actualidade, ainda que modificada na súa estructura orixinal.
Aproximadamente no ano 1670, comeza unha nova etapa constructiva, cremos que de consolidación da vella igrexa medieval, xa que se edifica de novo unha sancristía, colocanselle unhas portas ó edificio eclesial, lóusase o coro e límpase o muro do adro.
No 1741 comézase a reedificación da igrexa, que configura o edificio actual, con obras que se fan ós poucos.
Deste xeito, no ano 1777 o abade de Sobreira, Jose Antonio Verea y Aguiar, atopa a igrexa reestructurada e reedificada, ademáis de perfectamente acondicionada.
É de sinalar que despois do 1853, ano no que se demoleu a capela ourensá da Madalena, o seu retablo, debidamente adaptado, foi instalado nesta parroquia por orde do Marqués de Camarasa. É o retablo que loce a igrexa na actualidade, obra do século XVIII de taller dos seguidores do famoso escultor ourensán Castro Canseco.
A actual igrexa parroquial conserva o Agnus Dei medieval. Fachada simple, con espadana de dous corpos. O seu retablo maior conserva relevos alusivos á vida de San Xoán Bautista, sobre todo á escena do seu martirio. Na predela, relevos do bautismo de Cristo e da súa transfiguración. Boa imaxe barroca de San Xoán presidindo o retablo. Curiosa pola sua iconografía é a imaxe barroca de San Antón de Padua, na que o Neno Xesús lle quita o pan do seu zurrón. Interesante, tamén, e outra talla barroca de Santo Tomé de Aquino.
Ermidas:
Os libros de fábrica respectivos falan dunha ermida da advocación de San Adrián, no lugar de Arbor, que se conserva na actualidade. Indícase que no ano 1670 se arranxa e repara, o que obriga a supola existencia dunha ermida de data anterior. Curioso, pola súa iconografía popular, resulta un peto de esmolas en honor a Virxe do Carme, ademáis dunha figura pétrea fragmentada de San Adrián, posible obra de fináis do século XV, primeiros anos do século XVI.
Capela particular, oratorio, da advocación de San Xosé, no Pazo do Rego.
Cruceiros:
Un, no Pazo de Rego, en Sobreira. Outro, popular, do século XIX, no lugar de Xen.
Hórreos:
Moi diversos nas súas tipoloxías dentro desta parroquia. Destaca un conxunto no lugar de Arbor. Outro de cinco corpos, no Pazo do Rego. Tamén son interesantes os conservados no pobo do Xen.
Muiños:
Un moi significativo e propio do Pazo do Rego, a carón do río Barbantiño. Perfectamente restaurado, ten pío e tres moas.
Ponte:
En el antiguo Camino de Ourense a Santiago sobre el río Barbantiño, entre los ayuntamientos de Vilamarín a Cea, se levanta este puente de arco único ligeramente apuntado, con multitud de marcas de los canteros conservadas en sus piedras. Se puede fechar en el siglo XIII o XIV. En el siglo XVIII tiene una reconstrucción como atestigua la inscripción que presenta en el “peitoril” del puente por su parte interior.
De Sobreira, sobre o río Barbantiño. Por aquí pasaba un dos Camiños de Santiago. A ponte de orixe medieval, como se pon de manifesto por diversas marcas de canteiros, conservadas nas súas antigas pedras, foi remodelada no século XVIII, segundo se manifesta nunha inscrición recentemente recuperada, na que se le: ESTA M.DO REDIFICAR EL SR. D. JOSEPH DE ABILES INT. G.L DESTE R.NO ANO DE 1755.E obra de boa cantería, perfectamente conservada na actualidade.
Pazos:
Pazo do Rego. Emprazado dentro dun amplo terreo edificable e, por ende, illado do núcleo rural. Construcción de cadeirado granítico con data do ano 1762. Fachada principal con frontispicio barroco na súa porta de acceso, lucindo labra heráldica coas armas dos Enríquez, Mosquera e outras non identificadas. Ten capela-oratorio con espadana, da advocacion de San Xosé, cruceiro, importante hórreo, pombal e muiño. Patio interior, que loce solaina. Diversas dependencias e salóns. Actualmente, a propiedade pasou a unha Sociedade, que o dedica á explotación agraria.
Casas de arquitectura popular:
No lugar de Sobreira consérvase unha casa perfectamente restaurada, que na súa planta circular lembra ás construccións dos castros. Tamén neste lugar se conserva unha casa de pedra en cachotería, que loce solaina apoiada en ménsulas de pedra sostidas por columnas pétreas. Ten dous hórreos, un deles moi deteriorado, e forno, ademáis de diversas dependencias que no seu momento acubillaron ó gando. Estado xeral de semiabandono para todo o conxunto.
